No turning back...

Ik heb heel slecht nieuws. Sinds afgelopen maandag heb ik toenemende breinmist. Dat waar ik van 2023 juni tot december 2024 in heb gezeten waardoor een simpel wandelingetje voor mij als een reis naar de maan en terug aanvoelde. Een hoofd dat niet kan schakelen, waarbij klok kijken een uur duurt, en koken een hachelijke onderneming is. De tijd verruimt waardoor alles heel erg lang lijkt te duren. Een ei koken een dag in beslag neemt, en wakker liggen eeuwen bestrijkt. Waarbij elke actie vertraagt tot het tempo van een slak en ik dat nog te hard lopen vind. Het gevoel beklemt me, in mijn hoofd ben ik al daar waar ik nooit meer wilde zijn. Ik slaap opeens heel erg kort en onrustig, ik heb steeds koortsaanvallen, mijn mond voelt alsof er duizenden naalden in prikken van binnen, de tinnitus is hels hard geworden. Ik heb een rauwe keel, prikkende ogen en de marmot in mijn buik heeft zich vannacht weer geroerd. Mijn lijf staat strak van de stress, en niet omdat ik me druk maak, nee vanwege de schimmel belasting precies zoals 3 jaar geleden. Een kracht die mijn gedachten en lijf overneemt en mij als een zombie wegstopt in een wereld die kleiner lijkt dan de paar millimeter om mij heen. Ik voel, ruik, proef de schimmel in mijn hele lijf, het gif neemt mij over. Dat was toen 18 maanden zo en dat heb ik overleefd met een bovenmatige inspanning. Die kan ik niet meer opbrengen, zoveel weet ik nu. Het gif had toen geen weken nodig om mijn leven helemaal op de kop te zetten en mij totaal apathisch te laten worden, van bank naar bed, en andersom, en met de tv aan om niet knettergek te worden en tegelijk te merken dat ik niet aanwezig was. Degene die waarnam, was niet thuis. 

Ik merkte het zojuist toen ik de tv uit wilde zetten, het duurde minuten lang voordat ik begreep en zag welke afstandsbediening ik nodig had van de 3 die naast elkaar liggen: de bediening voor het licht, de Chromecast en die voor de tv zelf (aan/uit, kanaal, geluid). En nog kostte het een hele poos voordat ik de juist knop had gekozen. De groene, en het wilde er maar niet uitkomen, uit mijn hersens: die moet je hebben. Het leek een eeuwigheid te duren. De dokter had het toch niet zo goed benoemd: "verstoring van de executieve functies". Het zit op een dieper level. Waarnemen en beoordelen is verstoord. Er zit een vertraging en ruis op de lijn, Signalen moeten herhaaldelijk verstuurd worden voordat er een vage boodschap aankomt die dan via checks and balances op de lijn terug verificatie nodig hebben. De lijn is vervuild en berichten komen niet of haperend in delen aan. Voordat de executie kan starten gaat er in het voortraject al heel veel mis. Dus de executieve functies zijn misschien toch niet verstoord, maar het hele denkproces daarvoor. Na de beslissing om iets te gaan doen (tv moet uit), is er zoveel verstoring in het traject, dat het heel veel tijd kost voordat daar een signaal uit komt naar de executie. De CPU trekt het niet, de klok frequentie is ingestort, de processor draait op een hele lage snelheid en neemt alle te doorlopen stappen daarin mee. Het is als een digitale telefoonlijn waar woorden wegvallen in de boodschap en er alleen nog maar snelle opeenvolgingen van bits en bytes te horen zijn in een soort hoogfrequent scherp trillend en tikkend geluid. De communicatie is naar de vaantjes.

Ook merk ik het in woorden vinden. De, het en een, dat gaat nog wel. Maar dan: alle werkwoorden moeten gewogen worden: is dit wel het woord dat hier past en klopt het met mijn boodschap? En dan gok ik maar. Wanneer ik schrijf gok ik maar wat, omdat ik anders het eind van de zin niet haal. Het korte termijn geheugen is zo kort geworden dat ik niet vooruit kan kijken. Enkel dat wat er nu is, is er. En de rest: ik moet er maar op hopen dat dat congrueert met wat er al staat, want terugkijken kan net zo goed niet, dan verlies ik de hele zin. Kromme zinnen, in de zin van verkeerde woorden op de juiste plek, missende woorden die ik wel dacht, maar die nooit de executie naar toetsenbord halen omdat er vertraging en verlies op de lijn zit. En zelf herken ik de regels niet meer als ik ze teruglees... Huh? Was dit de boodschap? Bij het praten val ik stil, is er leegte, een allesomvattend niets. En de tijd staat stil, of ik sta stil in de tijd die voor anderen doorloopt. Dan bemerk ik dat er iets vreemds is, door de reactie van anderen die stopt. Terwijl ik zit te wachten tot er ergens weer iemand gaat praten en heb niet meer door dat ik dat zou moeten zijn. Ik wacht tot mijn eigen executieve traject weer doorgang heeft en stel niet vast dat ik daarvoor op een knop moet drukken. Of er komen boodschappen binnen van de ander met too much info. Ik verwerk niet meer op een 'standaard' spreek en luistertempo. Net zoals ik woorden niet kan vinden (vanwege tijdgebrek), kan ik ook betekenis niet meer vinden. Ik begrijp - of denkt te begrijpen - wat men zegt vanuit een algemeen beeld. Door een soort AI module die meer op verwachting en statistiek werkt dan dat deze werkelijk luistert en hoort wat er gezegd wordt. Het zal wel dit zijn. Wanneer dat niet zo blijkt te zijn - op moment dat ik opmerk dat de ander stilvalt of vreemde bekken trekt - dan raak ik in de war, ontstaat er stress en gaat mijn hele systeem onderuit. 

Ik zit vast en opgesloten in de mist, in de breinmist. Alle processen die met denken te maken hebben zijn verstoord. Het lijkt misschien wel op een locked in syndroom. Ik neem alles waar, en de tijd is vertraagd. Alles lijkt veel langer te duren, neemt onbehoorlijk veel tijd in beslag - in beleving - en ik handel veel trager dan 'normaal'. Bij alles wat ik doe heb ik te weinig breinvermogen beschikbaar (het is er wel, maar kan niet ingezet worden, de CPU draait op een heel laag toerental en kan nog niet 1 proces tegelijk uitvoeren) om in het moment aanwezig te zijn. En wanneer ik merk dat ik terug moet naar het begin omdat ik niet door de taak heen kom, dan weet ik niet waar het begin is en stopt alles. Ik raak in een zombie stand, en als de stress toeneemt volgt er een shutdown. Rebooten lukt niet, dat kan ik zelf niet aanzetten. Ik wacht, ik wacht, ik wacht. Het wachten is eindeloos.  Daar is dan het gevoel te zitten in een afgesloten doorzichtige buis van waaruit ik alles kan zien. Waarnemend door een sluier, met vertraging. Ik ben er niet, en toch weer wel. Verbinden met de buitenwereld is een onmogelijkheid geworden. Ik stuur uit, en weet niet wat er aankomt in de buitenwereld en de signalen die ik oppak lijken niet te passen bij de boodschap die ik zond. Ik sta in de wereld en het voelt alsof ik in een parallel universum vastzit. Vergelijkbaar met het beeld van Cooper in de film Interstellar die vanuit een andere dimensie zijn dochter Murph op aarde boodschappen stuurt via code door boeken uit haar boekenkast te laten vallen. Ik voel mij net als Cooper gevangen in de tussenwereld en het contact maken met aarde is een tour de force. Ik ben de wanhoop al voorbij. No turning back...

Zombie

Elke ochtend weer ben ik blij dat ik wakker ben geworden. Want dat betekent dat ik geslapen heb.

Van juni 2023 tot december 2024 - 18 maanden lang - heb ik gemiddeld niet meer dan 3uur per dag geslapen. De eerste maanden - juni tot oktober - sliep ik niet. Geen uur, geen minuut, ik sliep NIET! Ook overdag kon ik niet in slaap vallen, bij elke neiging van mijn lichaam - dat al na enkele weken door totale uitputting in shutdown was gegaan - even weg te doezelen, schoot ik meteen weer op. Rust was waar ik naar verlangde en die kwam maar niet. Ik at niet meer, ik bewoog niet meer. Ik verhuisde van bed naar bank. De tv stond aan, ik nam niet waar, ik zat vast in mijn hoofd met repeterende gedachten.

Op spaarzame momenten was ik in staat om met iemand te praten, en hoewel mijn woorden en zinnen coherent klonken, ervoer ik het zelf alsof ik door vitrage en een wattenwolk met de ander sprak, alsof ik in een schijnwereld verkeerde. Ik voelde mij als een zombie, ik verbleef 18 maanden in de twilight zone. Vele momenten heb ik gevoeld dat ik op korte termijn zou sterven, vele momenten heb ik gedacht dat ik dat proces zelf een handje zou moeten helpen, De zwaarte van mijn afzondering van de wereld en mijzelf was ondraaglijk. 

Ik was niet in staat om voor mijzelf te zorgen, gedachtes vervlogen, letters dansten voor mijn ogen. Veters strikken leek meer op het verrichten van ingewikkelde kwantum berekeningen. Een tochtje naar de supermarkt was onmogelijk en wanneer ik zoiets toch ondernam kon ik uren daar verblijven - meestal op ongeveer dezelfde plek in het zelfde gangpad - en zonder boodschappen thuiskomen. Alles kostte enorme veel moeite. Ik zat uren op een bankje in het park voor mij uit te staren met maar 1 gedachte: was dit maar over...

Ik at niet, ik kon geen maaltijd voor mijzelf bereiden, ik stond een minuut aan het fornuis en had het gevoel dat ik er al uren stond en begreep niet dat het eten steeds niet gaar was gekookt. Een boterham smeren duurde een eeuwigheid, mijn bewegingen en gedachten vertraagden, ik leefde in een voortdurende slow motion en alles leek eindeloos lang te duren. 

Iets mee dan een jaar geleden - kerst 2024 - begon het ontwaken en merkte ik dat het langzaam beter ging. Mijn tijdsbeleving normaliseerde, ik had weer controle over mijn gedachten, kon weer mails lezen zonder na elke regel te bemerken dat ik de vorige alweer vergeten was. Het koken lukte weer in mijn eentje en het bewijs van de pudding was dat ik met kerst een meergangen menu kookte om samen met een vriend van te genieten. 

Na enkele weken van licht herstel, stokte mijn vooruitgang door een bizarre kafkaëske verstoring ten gevolge van herhalend ondermijnend gedrag van een gemeentelijk functionaris. Ik werd moe, raakte weer uitgeput en vanaf februari zakte ik elk weekend weer in de Twilight Zone, het zombie gevoel kwam terug, de angst bekroop mij.

En toen was er de brand.  

Mechanikus

Ik ben een mechanicus. Al mijn hele leven wil ik weten hoe dingen werken. Hoe het mechaniek voorspelt wat de volgende actie is. Als 4 jarige haalde ik al buizenradio's uit elkaar tot grote ergernis van mijn vader, die mij daar overigens amper over kapittelde. Hij reageerde meer beduusd. Zo van: "dat had ik niet aan zien komen". En tegelijk wist ie zich geen raad. Mijn vader was zeker geen mechanicus. Hij begreep er niks van en zo ook niks van mij. En hij was niet in staat om de buizenradio weer te laten werken. Dat verwachtte ik ook niet hoor. Later hoorde ik dat mijn opa (moeders kant) zich vermaakte met elektronica. We hadden het zeker erg leuk met elkaar kunnen hebben. Hij stierf voordat ik geboren was. Ook elektronica valt binnen het bereik van de mechanicus. De aaneenschakeling van componenten voorspelt het gedrag van het systeem. met wat je erin stopt kun je exact voorspellen - zolang alles functioneert volgens specificaties -  wat er uit komt. Het gedrag van de schakeling is - met kennis van de werking van de componenten en hun interactie - geen mirakel of toverkunst, maar afleidbaar en gevolg van alle gemaakte keuzes. Voor de mechanicus zijn er hier geen geheimen, alle parameters zijn bekend.

In dezelfde tijd dat ik buizenradio's en televisies - om een of andere reden kwam er steeds weer een ander groot elektronisch apparaat in een houten behuizing (we spreken over de jaren 70) de woonkamer binnen - demonteerde om te ontdekken waar het leven in die kasten vandaan kwam, keek ik graag naar de films van Charlie Chaplin en Buster Keaton. Die  maakten grote indruk op mij. Slapstick is in essentie ook mechanica, van alles grijpt op elkaar in en het is voorspelbaar wat er gaat gebeuren. De wereld is geordend en overzichtelijk in de opzettelijk veroorzaakte chaos die je tegelijk doet huiveren als schaterlachen. De Dikke en de Dunne, de scène met de piano van de trappen. Onvermijdelijk wat het eindshot is. Wat maakt dat dit zo'n aantrekkingskracht heeft? 

Dat je beloond wordt voor het toekomstbeeld dat je hebt. Uiteindelijk gaat de buitenwereld kloppen met het beeld dat je daarover gevormd hebt. De voorspelbaarheid van de acties van de diverse 'acteurs' en hun reactie - vooral de onverstoorbaarheid van Chaplin en Keaton:  alsof het allemaal helemaal normaal is wat hen overkomt - maakt dat je gerust bent. Er gaat niemand dood, er is geen paniek, en als die er al is, dan is het intern bij de toeschouwer: kijk uit, pas op, oh nee toch! Of zoals mijn moeder wel 100 keer uitriep "Ach godskens" - gereformeerden zijn niet roomser dan de paus en vloeken net als iedereen. Mijn moeder had dat vooral bij ver doorgedreven verbale humor: keiharde zwarte grappen konden altijd rekenen op een expliciete non-verbale afwijzing die haar pret moest verhullen. Tegelijk genoot ze met teugen van wietzen die te erg waren om waar te zijn. Ze maakte ze zelf nooit. Wij fungeerden als de cabaretiers die haar plezier brachten - en ook de fysieke humor die haar tot in haar vezels deed beseffen en voelen dat ook zij van vlees en bloed was, in plaats van de schijnbaar veredelde huisrobot die ook nog eens de kinderen opvoedde en haar man in toom hield. 

Maar goed, de mechanicus. Mijn plezier is het hoogst als mij het mechaniek duidelijk is. Dat is dan ook meteen mijn enig streven in het leven. Waarbij uitvinden waar de start ligt, wat er is dat beweging krijgt in die lange reeks van oorzaak en gevolg, mij steeds weer in de greep heeft. Zo geldt dat voor dingen, machines, voertuigen, klokken, horloges, enzovoort, als ook voor levende organismen - hoe weet een boom wanneer hij.zij/het bladeren moet maken, hoe weet een worm welke kant hij op moet, hoe komt de mens tot de beslissing om opeens treinconducteur te worden - als ook voor sociale interacties: dierlijk gedrag. Waarbij gedrag van mensen mij bijzonder boeit. Het mechaniek daarachter, en het ontwarren daarvan, daar kun je me 's nachts voor wakker maken. Het vermoeit mij niet om daar mijn tanden in te zetten en te ontwarren wat de drijfveren zijn die mensen in beweging zetten. Waarom? Gewoon omdat het leuk is je bezig te houden met iets wat je nog niet snapt. Anders verveel ik me dood want alle andere mechanieken - gaap - die zijn zo doorzichtig als wat, of bedoeld ingewikkeld zodat er geen eer aan te behalen valt. Ik houd me het liefst bezig met dat waarmee ik mezelf ook kan verbinden en in kan spiegelen. 

Slapstick is alleen leuk als je spiegelneuronen goed werken. Anders voel je er niks bij. En zonder gevoel is het leven nutteloos, zinloos en gedoemd tot leegte. Ken je dat, dat wanneer je iemand ziet vallen en landen op zijn/haar kruis, dat je dat zelf voelt als vergelijkbare pijn? En dat je dan moet lachen omdat je zelf die pijn niet hebt, maar wel even dacht dat? Als je dat kent, dan doen je spiegelneuronen het. En anders? Tja... jammer de bammer, dan valt er weinig te lachen.