Kent u dat: dat je iemand bedankt voor een gesprek en de ander dan zegt:... "geen probleem". Alsof het gesprek een probleem was dat door de ander opgelost is. Alsof de ander alle moeite heeft gedaan en mijn dankbaarheid eenzijdig geheel terecht is. Alsof we net een transactie hebben gedaan. Hé gekkerd, ik verwacht dat je zegt: jij ook bedankt, fijn gesprek! "Geen probleem", pfft, mafklapper.
Of kent u dat: dat je vertelt hoe je je voelt bij iets en dat de ander zegt: "nou dat weet ik niet hoor". Alsof er te twijfelen valt aan mijn gevoel door de ander. Who T.F. denk je dat je bent denk ik dan, en waarom zeg je zoiets achterlijks? Die ander gaat helemaal niet in op je gevoel, maar op het feit waarbij jij dat gevoel hebt en controleert of hij/zij/het ook dat gevoel daarbij heeft en twijfelt daar ernstig aan. Meeleven met jouw gevoel is niet aan de orde...
Wat is er in deze voorbeelden aan de hand? Met wie hebben wij te maken?
Op het eerste oog zou ik zeggen: wat een vervelende Autist! Die kijkt alleen naar de feiten en toetst of jij bij die feiten wel de juiste emoties toont. Juist is dan juist volgens het perspectief en de kennis en ervaring van de Autist. Dat er op dat moment iets anders aan de hand kan zijn en dat jij dat inbrengt, is voor de Autist een onmogelijkheid. Het past niet in het voorgeschreven plaatje, dus bestaat het niet, is het niet relevant en moet het van tafel geveegd worden.
Gebrek aan empathie? Nee gebrek aan waarnemend vermogen. Wat de Autist vooral ziet is zijn eigen binnenwereld en alles wat daarop precies projecteert in de buitenwereld. Past de buitenwereld niet op de binnenwereld, dan wordt die buitenwereld in twijfel getrokken, of in het ergste geval met geweld (verbaal en non-verbaal of zelfs met fysieke handelingen) te vuur en zwaard bestreden. Het interne gelijk van de Autist gaat boven alles. Dat daarmee de relatie in gevaar komt, valt niet binnen het besef van de Autist. Het eigen gelijk is in gevaar, dat moet eerst hersteld worden. Wat daarna over blijft is een leeg landschap, alle anderen zijn vertrokken. Bij de emoties van een Autist is er geen ruimte voor anderen, voor andere inzichten, voor een ander perspectief. Wat de Autist niet kent, dat mag er niet zijn.
Jarenlang heb ik me gekrenkt gevoeld bij zulke uitbarstingen, en ook de mildere ontkenning van mijn eigen zijn kwam bij mij vaak hard binnen. Wat daarin met name in de weg zat en zit, is dat de Autist geen zelfreflectie heeft, niet snapt wat er gebeurt en ook niet in gesprek kan gaan over de interactie. Het is zoals de Autist het ziet, "hoezo, heb ik het mis dan"? De Autist mist het voorstellingsvermogen dat er iets anders aan de hand kan zijn dan zo hij/zij/het het ziet. Jarenlang heb ik me uitgeleverd gevoeld aan een Trump avant la lettre. Alsof ik er helemaal niet toe doe. En vele malen heb ik gedacht om het contact met de Autist maar helemaal op te geven. De door mij gevoelde onverdraagzaamheid werd me teveel. Retevermoeiend vond ik het ook, vooral de heftigheid van de emotionele uitbarstingen over schijnbaar futiele meningsverschillen of irrelevante feiten.
Langzaam daalt het in dat ik het me niet kan voorstellen dat mensen zo hardnekkig volharden in hun eigen gelijk. En pats: jup spiegeltje. Dat doe ik dan precies zo als ik daar ook geen voorstelling bij heb en dat niet verdraag. Nou verdraag ik de Autist al mijn hele leven. Dus dat valt wel mee. En tegelijk pijnig ik mijn hersens om het te begrijpen. Helaas lukt dat niet, en dat zal ook niet. Begrip is wat ik nu nastreef, En dan begrip voor mijzelf. De Autist, die heb ik opgegeven. Ik ga er geen tijd en energie meer aan verspillen. Het zij zo, zo is de Autist. Mijn verwachtingen zijn bijgesteld. Ik laat me dan maar verrassen en denk: theater van de lach, dit is cabaret. Het leven een schouwtoneel en de Autist is tegen wil en dank de nar. Voor mij dan hè. Ieder zijn meug.
